ათენი რომელმაც დრო დაამარცხა

იყო დრო, როდესაც ამ ქალაქს ბუების ქალაქს უწოდებდნენ, მოგვიანებით იგი თესევსის ქალაქად იქცა. მერე დიდი ხნის განმავლობაში იცვლიდა ეპითეტებს მანამ, სანამ სულ რამდენიმე წლის წინ, ერთი შეხედვით ერთობ უცნაურ, მაგრამ მის თანამედროვე მდგომარეობასთან ყველაზე ახლოს მდგომ ზედწოდებას არ მიიღებდა და ფილოსოფოსთა ქალაქი გაფიცულთა და მომიტინგეთა ქალაქად არ იქცეოდა. არ ვიცი რისი ბრალია, მისთვის დამახასიათებელი განსაკუთრებულად დიდი მიზიდულობის ძალისა თუ მისთვისვე დამახასიათებელი პარადოქსებისა და პარადოქსული ადამიანების სიჭარბისა, მაგრამ ფაქტი კი ერთიაარ მეგულება ადამიანი, რომელსაც თუნდაც ერთხელ მაინც შემოფეთებოდეს გზად აკროპოლისი და მყისვე ათენური ვირუსის მსხვერპლი არ გამხდარიყოს. ჩემი (ისევე როგორც აღნიშნული ვირუსის მატარებელთა უმრავლესობის) და მისი მეგობრობა ნამდვილად სცდება უბრალო ქალაქისა და ადამიანის ურთიერთობის ფარგლებს და დაახლოებით იმგვარი სიყვარულის ჩარჩოებში ექცევა, ამ ორიათას ხუთასიოდე წლის წინ, აკადემიის ეზოში რომ განუმარტავდა თავის მოწაფეებს ბრძენი მოძღვარი. სწორედ ამიტომ, მინდა ათენზე გიამბოთ, ქალაქზე, რომელმაც დრო დაამარცხა.

 akropolis1.jpg

მოდით, მივყვეთ ანტიკურ ტრადიციას და მითების თხრობით დავიწყოთ:

ათასობით წლის წინ, ერთმა უცნაურმა არსებამ, სახელად კეკროპსმა, ყველაზე ლურჯი ზღვის სანაპიროსთან ახლოს, პატარა ქალაქი დააარსა, რომელსაც 57 წლის განმავლობაში მართავდა. იმ ადგილს ჯერ კეკროპიად, შემდეგ კი აკროპოლისად ხმობდნენ მოკვდავნი. ერთხელაც კეკროპსის ქალაქის მფარველობა ორმა ღმერთმა მოიწადინა, ერთი ათენა იყო, მეორე კი პოსეიდონი. ატყდა ღვთაებრივი დავა იმის შესახებ, თუ ვინ უნდა გამხდარიყო კეკროპსის ქალაქის მფარველი ღვთაება და ვინაიდან კამათს დასასრული არ უჩანდა, კეკროპსმა გადაწყვიტა ღმერთებს შორის აგონი მოეწყო – ვინც საუკეთესო ძღვენს მისცემდა ქალაქის მკვიდრთ, მისი მფარველობაც მას დარჩებოდა. პოსეიდონისთვის სამკაპის მიწაზე ერთი დაკვრა აღმოჩნდა საკმარისი საიმისოდ, რომ კლდოვანი ზედაპირიდან ღვთებრივი წყალი ამოღვრილიყო. „აჰა, თქვენ წყალი, საწყისი სიცოცხლისა“ – ბრძანა ზღვის ღმერთმა და საკუთარ გამარჯვებაში დარწმუნებულმა, კეკროპიას მკვიდრთ ძღვენი გადასცა. ჯერი ათენაზე მიდგა. ყველა მოუთმენლად ელოდა ქალღმერთის საჩუქარს. უეცრად კლდიდან პატარა ყლორტი ამოიზარდა, რომელმაც ჯერ ტოტები გამოისხა, ხედ იქცა, შემდეგ საოცარი, მომწვანო ფერის ფოთლებით შეიმოსა და ბოლოს კი უცნაური ნაყოფით დაიხუნძლა. „ეს ზეთისხილის ხეა. იგი დაგიცავთ მზის მცხუნვარებისგან ზაფხულში და მისი ტოტები გაგათბობენ ზამთარში. ეს ხევე გიბოძებთ ნაყოფს, რომლითაც შიმშილს და წყურვილს მოიკლავთ“ – თქვა ათენამ და მისთვის ჩვეული სიდინჯით გადგა გვერდზე. ქალაქის მადლიერმა მაცხოვრებლებმა ქალღმერთის პატივსაცემად თავიანთ ქალაქს ათენი უწოდეს, ზეთისხილის ხე წმინდა მცენარედ შერაცხეს და ქალაქის სიმბოლოდაც ქალღმერთის წმინდა ფრინველი – ბუ აირჩიეს.

აკროპოლისზე, ათენა პართენოსის ტაძრის გვერდით, იქ სადაც ოდესღაც მეფე კეკროპსმა ქალაქის გასაშენებლად პირველად შემოსაზღვრა შემაღლებული ბორცვის მიწა და საკუთარ სამსხვერპლოდ აქცია, ერთი პატარა ხე დგას – ზეთისხილის ხე. ათენელთა წარმოდგენით, ეს სწორედ იმ ზეთისხილის ხის მემკვიდრეა, რომელიც ოდესღაც ქალღმერთმა აღმოაცენა მათთვის. ათენელებს უყვართ მითები, ეს მათი წარსულია, მათი აწმყო და მომავალი. ამიტომაც ათენში უამრავ სიმბოლოს შეხვდებით, რომლებსაც ისე მარტივად და ჩვეულებრივად შეუძლიათ გამოგზაურონ ისტორიული რეალობიდან მითოლოგიურ რეალობაში, რომ ამისთვის სულაც არაა საჭირო გენიალურ რეჟისორთა და გამოცდილ ფოტოგრაფთა კამერები. ამ ქალაქში მითები ყოველგვარი დამხმარე იარაღის გარეშეც ცოცხლდებიან და უფრო მეტიც, ისინი ისე ერწყმიან აწმყოს, თითქოს არც ათასწლეულებს ჩაევლოს და არც ზღვარი არსებობდეს გამოგონილსა და არსებულს შორის. ერთი მიზეზი, თუ რატომაც იზიდავს ათენი ათასი ჯურის ადამიანს, სწორედ მისთვის დამახასიათებელი დიაქრონიზმია, რომლის წყალობითაც 21-ე საუკუნის ტექნოლოგიებისა და მითებით გაჯერებული ეპოქები აქ ყოველგვარი წინააღმდეგობის გარეშე თანაარსებობენ და ათენის ქუჩებში მოსეირნე ადამიანს არაფერი აბრკოლებს საიმისოდ, რომ აწმყო და წარსული ერთნაირად ცოცხლად შეიგრძნოს.

არსებობს მეორე მითიც, უფრო სწორად კი საყოველთაოდ გავრცელებული რწმენა იმის შესახებ, რომ აკროპოლისის ბორცვი იმ ადგილთა რიცხვს განეკუთვნება, რომელნიც კოსმიური ენერგიის მატარებელ ადგილებადაა შერაცხული. არ ვიცი, რამდენად შეესაბამება ეს რწმენა სიმართლეს, მაგრამ ერთი კი ცხადია – როგორც კი აკროპოლისს მიუახლოვდები, გრძნობ, რომ უცნაური ძალით ივსები, გრძნობ, რომ აქ რაღაც სხვა სამყაროა და ამიტომაც გინდა კიდევ და კიდევ მიუახლოვდე, რომ მისი ენერგიის მატარებელი შენც გახდე.

მიუხედავად არაერთი არსებითი ცვლილებისა, რომლებმაც ბოლო ათასწლეულების განმავლობაში სამყარო დღევანდელობამდე მოიყვანეს და რომელთა საერთო დინებაში, ცხადია, ათენიც იმთავითვე ჩაერთო, საზოგადოებრივი ცხოვრების თვალსაზრისით აქ ბევრი არაფერი შეცვლილა – იგი იმავე ღირებულებების მატარებელ ქალაქად დარჩა, რაზედაც ჯერ კიდევ ანტიკური ეპოქის ისტორიკოსები, პოეტები და ფილოსოფოსები მოგვითხრობდნენ:

ათენის გული აკროპოლისია. აქ 25 საუკუნეზე მეტია უამრავი მლოცველი მოდის, რათა ყველა ის სიწმინდე მოიხილოს, რასაც ეს პატარა ბორცვი იტევს. ანტიკურ ეპოქაში ადამიანები აკროპოლისზე ჯგუფებად ამოდიოდნენ და საყოველთაო დღესასწაულის მონაწილენი ხდებოდნენ. დღესაც ასეა – აქ ჯგუფებად მოდიან სხვადასხვა კონტინენტიდან ჩამოსული ადამიანები, რათა საყოველთაო დღესასწაულის მონაწილეებად იქცნენ. ზოგი ამას აცნობიერებს, ზოგიც საკუთარ გზას ტურისტულ მოგზაურობად ნათლავს, თუმცა როგორც კი პართენონს მიეახლებიან, მაშინვე ნებით თუ უნებლიედ, იმ მრავალსაუკუნოვან რიტუალში ერთვებიან, რომელსაც დიდი ათენური დღესასწაული ჰქვია. რიტუალის მთავარი შემადგენელი ნაწილი, დრო რომ ვერაფერს აკლებს, არის საოცარი მოწიწება, რაც ათენურ სიწმინდეთა მომხილველთ მეტყველების უნარს დროებით ართმევს და მთლიანად ღმერთების ნებას უმორჩილებს. ათენში რიტუალი ისევ ცოცხლობს და ყველა, ვინც აქ მოხვდება, მისი მონაწილე ხდება.

აკროპოლისიდან მოჩანს ზღვა, ლაჟვარდოვანი ზღვა, რომლის ნათლობაც მაშინ მოხდა, როდესაც ჭაღარა ეგეოსის დაუდევარ შვილს – კრეტადან გამარჯვებით დაბრუნებულ თესევსს, თავის ხომალდზე თეთრი აფრების გაშლა დაავიწყდა, რის გამოც დამწუხრებულმა მამამ ზღვის ტალღებს მისცა თავი. სწორედ ეგეოსის ზღვისკენ პირმიქცევით აღმართეს ძველმა ათენელებმა აკროპოლისზე ათენა პრომაქოსის ანუ წინმებრძოლი ათენას ქანდაკება, რომლის ოქროს ფარის ბრწყინვალება მრავალი კილომეტრით დაშორებული იმ ძველი ნავსადგომიდანაც მოჩანდა, სადაც ეგეოსმა დაასრულა სიცოცხლე. აქაც თითქოს არაფერი შეცვლილა – მართალია ათენას ქანდაკება დღეს აღარ დგას, მაგრამ ათასობით ტურისტის ფოტოკამერების ნათება დაახლოებით იმავე ეფექტს ქმნის, როგორსაც ათენას ფარის ბრწყივალება ახდენდა შორიდან მომზირალთათვის.

აკროპოლისის დასავლეთით მდებარეობს პნიქსი – ადგილი, რომელთანაც უშუალოდაა დაკავშირებული თანამედროვე სამყაროში, ალბათ, ყველაზე უფრო ცნობილი და საჭირო ძველი ბერძნული სიტყვა – დემოკრატია. ის, რომ ათენი დემოკრატიის სამშობლოა, საყოველთაოდ ცნობილი ჭეშმარიტებაა. სწორედ პნიქსზე იკრიბებოდნენ ხოლმე ძველი ათენელები და თავიანთი ქალაქის პოლიტიკურ ცხოვრებას წარმართავდნენ. განსაკუთრებული გამართლება არ სჭირდება იმას, რომ ათენში ძველ პნიქსზე თავშეყრილ ათენელთა სულისკვეთება შეიგრძნოთ – ამისთვის საკმარისია ოდნავ ზემოთ გადაინაცვლოთ, სინტაგმას მოედანზე, იქ, სადაც პარლამენტის შენობა მდებარეობს და მიხვდეთ, რომ არც ამ თვალსაზრისით შეცვლილა ბევრი რამ ათენში. ათენელები ისევ იკრიბებიან, თან უფრო ხშირად, ვიდრე უწინ და ისევ აქტიურ მონაწილეობას იღებენ საკუთარი ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში, უბრალოდ ამგვარ შეკრებებს უწინ თუ „ეკლესიად“ ხმობდნენ, დღეს „დემონსტრაციებს“ უწოდებენ. განსხვავება მხოლოდ ესაა. მერე რა, რომ ხშირად ამგვარი ათენური „ეკლესიები“ ხელჩართული ბრძოლის ასპარეზად იქცევა ხოლმე – ათენელებს სჩვევიათ საკუთარი უფლებებისთვის ბრძოლა. თუ ეს ბრძოლა სიტყვით არ გამოსდით, მაშინ თავიანთ საომარ გამოცდილებას მიმართავენ. ამიტომ არ გაგიკვირდეთ, ათენში ჩამობრძანებული, აკროპოლისზე აფრიალებულ უზარმაზარ პლაკატებს თუ იხილავთ. იცოდეთ, რომ ეს საკუთარი უფლებების დამცველი ათენელების ერთ-ერთი „ეკლესიაა“ და მეტი არაფერი.

DSC06408

როგორც აღვნიშნე, ათენი პარადოქსების ქალაქია, ოღონდ ათენური პარადოქსების განმასხვავებელი ნიშანი ისაა, რომ ისინი უჩვეულოდ არ გეჩვენებიან იმ წუთიდან, როგორც კი გააცნობიერებ მათ ლოგიკას. მახსოვს, ათენში პირველად ჩამოსულმა, გადავწყვიტე ფეხით მომევლო ქალაქი და სასეირნოდ გამოვედი. რთული წარმოსადგენი არ უნდა იყოს, უნივერსიტეტის წყალობით, ექვსწლიანი ბერძნული გავლენით დამუხტული ადამიანის მოლოდინი, როდესაც პირველად აღმოჩნდება იმ სამყაროში, რასაც აქამდე მხოლოდ წიგნებიდან იცნობდა. ხოდა, მეც დარწმუნებული იმაში, რომ ათენის ქუჩებში ცოცხალ აქილევსებს, ოდისევსებს, სოკრატეებს, პლატონებს, ესქილეებსა და ა.შ. შევხვდებოდი, აღფრთოვანებული სახით შევცქეროდი ქუჩაში მოსიარულე ადამიანებს, რის გამოც მათ გაოცებულ მზერას ვიმსახურებდი. ერთი რამ იმთავითვე გამიკვირდა: ხალხი რომელიც გარეთ მოძრაობდა გარეგნულად სრულიად განსხვავდებოდა იმ ტიპაჟებისგან, როგორადაც მე ბერძნები წარმომედგინა. ამას დაერთო ისიც, რომ ენა, რომელზედაც ამ ხალხის უმრავლესობა საუბრობდა, სულაც არ ჰგავდა ბერძნულს. და ასე, აქილევსებისა და ელენეების ძებნაში, უეცრად ჩემი ბავშვობიდან გადმოტყორცნილ ბელადისთავიან პლაკატებს რომ გადავაწყდი და მოგვიანებით კომუნისტების შეკრებაზე აღმოვჩნდი, პირველი შეგრძნება რაც გამიჩნდა იყო ეჭვი – მართლა საბერძნეთში ვიყავი თუ არა. ყველაფერს წარმოვიდგენდი გარდა იმისა, რომ პერიკლესის ქალაქში ლენინის გამოსახულებიანი პლაკატებით შეიარაღებულ მომიტინგეებს შორის აღმოვჩნდებოდი. დროთა განმავლობაში ამ პარადოქსმაც ლოგიკური ელფერი შეიძინა. შესაძლოა ვინმემ იფიქროს – დემოკრატიის სამშობლოში ლენინის გამოსახულებიანი პლაკატებით მოარული ბერძნების ხილვა, როგორ შეიძლება ლოგიკური იყოსო. საქმე იმაშია, რომ საბერძნეთი სწორედ იმის გამო ინარჩუნებს დემოკრატიულ სულს, რომ აქ თითოეული ადამიანის პოლიტიკური თუ რელიგიური მრწამსი კონკრეტული ადამიანის თავისუფალი ნების გამოხატულებად აღიქმება, რაც ყველაზე დიდ პატივისცემას იმსახურებს ათენურ საზოგადოებაში. აქ ისევე დაუბრკოლებლად თანაარსებობენ კომუნისტური, მონარქისტული, შოვინისტური და გნებავთ, ფაშისტური მსოფლმხედველობები, როგორ დაუბრკოლებლადაც თანაარსებობს მითი და სინამდვილე. და ალბათ, სწორედ ესაა ძველი და თანამედროვე ათენური დემოკრატიული აზრის მთავარი მიღწევაც.

ათენის ერთ-ერთი უმთავრესი, პარადოქსული ადგილი აკროპოლისთან ახლოს მდებარე ომონიას მოედანია. ამ მოედნის სახელწოდება, რაც ქართულად „თახმობას“, „ერთსულოვნებას“ ნიშნავს, საოცრად ეხმიანება მოედნის დღევანდელ ფუნქციას. აქ ყოველდღიურად და განსაკუთრებით კი კვირაობით, თითქმის ყველა ეროვნების ათასობით ადამიანი იკრიბება და ერთა შორის საჯარო თანხმობის მაგალითებს იძლევიან. ერთ რამედ ღირს იმის ცქერა, თუ როგორი წარმატებით ახერხებენ ერთმანეთში მორიგებას სრულიად განსხავებული ენობრივი სივრცის წარმომადგენლები. აქ ბერძნულის გარდა კიდევ უამრავი ენის მოსმენა შეგიძლიათ, მათ შორის, ქართულისაც. ომონია ერთ-ერთი ის ადგილია, რომელიც აუცილებლად უნდა ნახო, რათა ათენური სინამდვილე სრულად შეიგრძნო – სინამდვილე, რომელიც უკიდურესობათა შერწყმის შედეგად იქმნება. ზოგადად, არაბერძნული ეროვნების მქონე ადამიანთა სიჭარბე ამ ქალაქისთვის დამახასიათებელი ის ერთ-ერთი აუცილებელი ნიშანია, რაც მას კულტურათა გზაჯვარედინად აქცევს. ათენი რეალურად ხომ სწორედ სხვადასხვა ეროვნების ადამიანთა მიერ შექმნილი კულტურის მატარებელი ქალაქია. ჯერ კიდევ თუკიდიდესი წერდა თავის „პელოპონესის ომის ისტორიაში“, რომ მე-5 საუკუნის ათენის მაცხოვრებელთა უმეტესობას სხვადასხვა ქვეყნებიდან ჩამოყვანილი მონები შეადგენდნენ, მაშინ როდესაც ათნელ მოქალაქეთა რიცხვი მათზე 3-ჯერ მცირე იყო. ძველი ათენელებისა რა მოგახსენოთ და, თანამედროვე ათენელებთან ურთიერთობა კი ერთი სიამოვნებაა. გარდა იმისა, რომ საოცრად გულღია, მხიარული და ადვილად საურთიერთო ხალხია, ათენელებს ორი უმთავრესი და თან სასიცოცხლო მნიშვნელობის გასართობი აქვთ – ყოყლოჩინობა და დაუსრულებელი ლაპარაკი. პირველი ბევრი ქვეყნის დედაქალაქის მაცხოვრებლებს ახასიათებთ, მათ შორის თბილისელებსაც. მეორეს რაც შეეხება, ამ საკითხში ათენელებს ვერავინ შეედრება. არ იფიქროთ, რომ ლაპარაკში უბრალო საუბარი იგულისხმებოდეს, არა! უფრო ზუსტად ამ ფენომენს სიტყვა “სიბრძნისმეტყველება” აღნიშნავს, ოღონდ პირდაპირი გაგებით – სიბრძნის მეტყველება. ათენელები სულ ამტკიცებენ და მათი ღრმა რწმენით, ბრძნულადაც. როდესაც რომელიმე ათენელი რამეს გიმტკიცებს, შემიძლია მთელი დამაჯერებლობით ვთქვა, რომ ყველა იმ მეთოდს იყენებს, რასაც პლატონის დიალოგებში ვხვდებით.

ათენის კიდევ ერთი უმთავრესი ღირსშესანიშნაობა მისი ღამეული ცხოვრებაა. აქ ნამდვილი ცხოვრება სწორედ ღამით იწყება, როდესაც ღია კაფეები თუ კლუბები ხალხით ივსება და მთელი ქალაქი გართობის ერთიან ნაკადში იძირება. ე.წ. “პოტოზე” (ანუ სასმელზე) გასვლა ხომ ათენის მკვიდრთათვის უმნიშვნელოვანესი ღამეული რიტუალია. დღის განმავლობაში აკროპოლისის, მისი მიმდებარე არქეოლოგიური ადგილებისა და მუზეუმების მოხილვით დაღლილ ტურისტებს შორს წასვლა არ სჭირდებათ საიმისოდ, რომ თისიოს ღია კაფეებიდან ღამეული აკროპოლისის ხედი უზოს თანხლებით დააგემოვნონ. სწორედ ღამის კაფე-ბარებმა შეითავსეს ძველი ათენური აგორას ფუნქციაც: ძველი წელთაღრიცხვის მე-5 საუკუნეში ათენური საზოგადოებრივი ცხოვრება თუ აგორაზე ჩქეფდა, დღეს ამ მნიშვნელობის მატარებელნი ღამის ათენის კაფე-ბარებია. აქ არაერთ სოკრატეს წააწყდებით. მათ შეუძლიათ მხოლოდ რამდენიმე შეკითხვით გამოგიყვანონ წყობილებიდან ან სამუდამოდ თავის თაყვანისმცემლებად გაქციონ.

კიდევ ერთი პარადოქსი ახასიათებს ამ ქალაქს: ათენში დრო საოცარი სისწრაფით გარბის, მაგრამ ისე, რომ მისი სვლა ყველასთვის შეუმჩნეველი რჩება. ათენის ქუჩებში საათებს იშვიათად შეხვდებით, დიდი-დიდი ანტიკურობიდან შემორჩენილი მზის საათი შემოგხვდეთ სადმე, რომლის ამოკითხვის ხელოვნებასაც ძალიან ცოტა თუ ფლობს. ათენელებისთვის, დანარჩენი სამყაროსგან განსხვავებით, ცხოვრება დროის საზომი ერთეულით კი არა, სიამოვნებათა ერთეულით აითვლება. ათენური კალენდრის ყოველ კვირას 3 უწმინდესი დღესასწაული აქვს – პარასკევის საღამო, შაბათი და კვირა დღე. ამ დღეებში ქალაქის მკვიდრთ ერთი საფიქრალი აქვთ – სად და როგორ დახარჯონ მათი ცხოვრების საზომი ერთეულები. ათენში დროის წუთებითა და საათებით ათვლას მხოლოდ მაშინ იწყებენ, როდესაც ქალაქის ქუჩებში ავტომობილების დაუსრულებელი რიგები ჩნდება და საცობებს ქმნის. მხოლოდ მაშინ ახსენდებათ ათენელებს დროის არსებობა, მაგრამ იმწამსვე ივიწყებენ, როგორც კი აღნიშნული საცობებიდან თავს დააღწევენ. ათენმა დრო ჯერ კიდევ ათასწლეულების წინ დაამარცხა და სწორედ ამით აიხსნება ალბათ ის დიაქრონიზმიც, ზემოთ რომ ვსაუბრობდით.

ათენი უცნაური არიქიტექტურის მქონე ქალაქია. მისი არქიტექტურის მთავარი მახასიათებელი ისაა, რომ ერთი კონკრეტული სტილი არ გააჩნია. ესეც ქალაქის მრავალფეროვანი კულტურის ერთ-ერთი გამოვლინებაა. აქ ანტიკური ეპოქის რომელიმე ძეგლს ერთი მხრიდან, შესაძლოა, თამედროვე, მინებიან-რკინებიანი შენობა ამშვენებდეს, მეორე მხრიდან – კლასიცისტური ნაგებობა, სადღაც იქვე ათენასა და აპოლონის ქანდაკებების გვერდით კი, აბსტრაქტულ მონუმენტებს წააწყდეთ. ათენის ისტორიაც ისეთვე მრავალფეროვანია, როგორც მისი არქიტექტურა. ათენს ხან სპარსელები ეპატრონებოდნენ, ხან რომაელები, ხან სხვადასხვა ევროპული ტომები, ბოლოს კი თურქების გავლენის სფეროდ იქცა. მხოლოდ პართენონის მაგალითიც კმარა საიმისოდ, რომ ამ ქალაქის ბედსა თუ უბედობაზე დავფიქრდეთ. კლასიკური ათენის უმთავრესი სიწმინდე – ათენა პართენოსის ტაძარი ბიზანტიურ ეპოქაში ქრისტიანულ ტაძრად გადაკეთდა. როდესაც ათენი თურქებმა დაიპყრეს, პართენონს მინარეთი დაადგეს და ათენას ტაძარი მეჩეთად იქცა. ვენეციელთა შემოჭრისას პართენონმა იარაღის საწყობის ფუნქციაც შეითავსა. სწორედ თურქებისა და ვენეციელების ბრძოლისას ჩამოვარდნილმა ბომბმა იმსხვერპლა ტაძრის უდიდესი ნაწილი. უკვე სანახევროდ დანგრეულ პართენონს არც მძარცველთა ხელი დაკლებია. ლორდი ელჯინის მიერ პართენონის მარმარილოთა ინგლისში გაზიდვა დღემდე მოუშუშებელ ჭრილობად რჩებათ ბერძნებს. აკროპოლისის ახალ მუზეუმში, მიუხედავად მათი შორსმყოფობისა, ყველა იმ ნივთისთვისაა ადგილი განკუთვნილი, რომლებიც თავის დროზე ლორდმა გაზიდა და დღეს ბრიტანეთის მუზეუმში ინახება. ამ ადგილებს წარწერები აქვთ. ეს წარწერები იუწყებიან, რომ სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ, კონკრეტულ ადგილას კონკრეტული ნიმუში განთავსდება. შეუპოვარი ხალხია ათენელები.

პართენონის ისტორია მთლიანად ასახავს ათენის ბედს – ქალაქისა, რომელმაც მრავალი განსაცდელი გადაიტანა, მრავალჯერ დაეცა და აღსდგა და რომელიც დღემდე აოცებს სამყაროს იმ კულტურული მემკვიდრეობით, რაც უძველესი დროიდან მოყოლებული შეუქმნია და გადმოუცია ჩვენთვის. დღეს ათენის ცენტრში დგას აკროპოლისი, რომელიც მიუხედავად რთული ისტორიული წარსულისა, დღემდე ევროპული არქიტექტურის პირველ შედევრად ითვლება; მის ძირას მდებარეობს დიონისეს თეატრი, რომელიც ჩვენამდე მოღწეული პირველი თეატრალური ნაგებობაა; იქვე, ახლოს, შეგვიძლია მსოფლიოში არსებული პირველი „პარლამენტის“ ადგილსამყოფელიც მოვიხილოთ, არეოპაგთან ერთად, სადაც, ესქილეს გადმოცემის თანახმად, პირველი სასამართლო პროცესი შემდგარა.

ათენსა და საბერძნეთზე საუბარი დაუსრულებლად შეიძლება. ამისათვის არც მხოლოდ ერთი ადამიანის სიცოცხლისთვის განკუთვნილი პერიოდია საკმარისი და არც ცოდნა. ეს ის ქალაქია, რომელსაც ვერასდროს გაიგებ, თუ არ შეიგრძნობ. მის შესაგრძნობად კი მხოლოდ ერთი წამიც კმარა – მხოლოდ ერთხელ გასეირნება წმინდა გზაზე, ერთხელ ასვლა აკროპოლისზე და უსაშველოდ გაწოლილ ქალაქზე ერთხელ თვალის მოვლება, არეოპაგელის ბორცვიდან ვარსკვლავებით მოჭედილი ცის მხოლოდ ერთხელ დანახვა, ან სულაც, კერამეიკოსის ნანგრევებში ჩაკარგული მდინარე ერიდანოსის ფსკერზე სიარული და დიონისეს თეატრის სიჩუმის მოსმენა. ეს წმინდა ქალაქია, რომელიც მაშინვე თავის ქურუმად გაქცევს, როგორც კი მის სიწმინდეს შეიგრძნობ. მერე კი აუცილებლად დაბრუნდები, რადგან ქურუმებს ღვთაებისგან დიდი ხნით განშორება არ შეუძლიათ, ეს მათ ძალებს აღემატება…

This slideshow requires JavaScript.

მეგობრული რჩევა ათენის მომხილველთათვის:

ათენში გამგზავრებას რომ გადაწყვეტთ, მისი არქეოლოგიური ადგილებისა და მუზეუმების მოხილვის შემდეგ, არ დაგავიწყდეთ ფილის ქუჩაზე მცხოვრებ, 90 წელს გადაცილებულ ათენელ ქალბატონს – დომნა ტასუ-ბალას ეწვიოთ. ეს ქალბატონი ათენის ნამდვილი სიმბოლოა, რომელმაც ისევე დაამარცხა დრო, როგორც მისმა მშობლიურმა ქალაქმა და თუ როგორ – ამის შესახებ თავად გიამბობთ!

Advertisements
Posted in ბერძნული დღიურები | Leave a comment

PhD ვნებანი

მრავალწლიან სადოქტორო ფიქრებში თეთრად გათენებული რამდენიმე ღამისაგან დათრგუნულმა, ის-ის იყო გადავწყვიტე – ჩემი მოაქამომდე ნაწერები სადღაც, ოთახის რომელიღაც ბნელ კუნჭულში მიმეჩქმალა, რომ თვალიც კი არ მომეკრა მათთვის, რომ შემთხვევით ინტერნეტში ერთი ფოტო აღმოვაჩინე: ორი ტიპია, კოსმონავტის ჩაფხუტები აფარიათ და სივრცეში იყურებიან.  ერთი მეორეს ეუბნებოდა:

– ეს რანაირი პლანეტაა, ჯეკ?

– უცნაური! აქ გატარებული 1 საათი დედამიწაზე გატარებულ 7 წელს უდრის.

– რა მაგარია, აქ გავაკეთებ ჩემს სადოქტოროს.

როგორ დავმალო, რომ იმ წამსვე მომინდა მეც მაგ პლანეტაზე გადასახლება. ასე ხომ ჯერ სულ ერთი საათის დოქტორანტი ვიქნებოდი და ნაცნობ-უცნობებიც აღარ გამიბურღავდნენ ტვინს ყველაზე უტიფარი ფრაზით: როდის იცავ?

აჰ, როდის ვიცავ? მე რა ვიცი, გული მიგრძნობს ერთი-ორ-სამ-ათ-ოც წელიწადში ფესტოს დისკოსაც გავშიფრავ და A-ხაზოვანსაც, შეიძლება X-ხაზოვანიც აღმოვაჩინო, ცოტაც მაცადეთ! – ვპასუხობ და უმრავლესობის თვალებიდან ვკითხულობ ხოლმე ორი სახის წინადადებას: ან „ეგ რა არის?“, ან „ეს ვერ არის“.

დოქტორანტობაზე საუბრისას, სულ ეს ამბავი მახსენდება და ახლაც ეგ გამახსენდა, რისმაგ გორდეზიანმა გვიამბო ლექციაზე, ანეკდოტიაო – გვითხრა და ახლა ვინმემ რომ მთხოვოს ანეკდოტი მოყევიო, ამდენი წელი გავიდა და, მარტო ეს ერთი ანეკდოტი გამახსენდება: ერთხელ, ერთმა იმპერატორმა, თავისი ხელქვეითები იმპერიის ახალდაპყრობილ პროვინციებში მიავლინა – ყველაფერი წაართვით ხალხსო! – ამ მისიით. წავიდნენ ეს ხელქვეითები, გაძარცვეს ხალხი, დაბრუნდნენ და იმპერატორი ეკითხება – რას შვებიანო? იმათ კიდევ: რას იზამენ, სხედან და სახეს იხოკავენო. იმპერატორმა: – მეორედაც წადით! წაართვით ყველაფერიო. წავიდნენ ისევ ხელქვეითები, დააწიოკეს საწყალი ხალხი, წაართვეს რაც კი რამ ებადათ და დაბრუნდნენ. იმპერატორმა ისევ იკითხა – აბა, ახლა რას შვებიანო? კვლავ უპასუხეს: ტირიანო. წადით და კიდევ წაართვითო. ისევ წავიდნენ და რომ დაბრუნდნენ, იმპერატორის კითხვაზე ახლა სხვანაირი პასუხი ჰქონდათ: რას შვება ხალხი და – იცინისო! იმპერატორმა კი თქვა: ჰოდა, ძალიან კარგი, ესე იგი, აღარაფერი აბადიათო.

რა შუაში იყო ეს ანეკდოტი, მაგრამ თავიდან როცა მეკითხებოდნენ რას შვებიო, როდის იცავო – დავიწყებდი წუწუნს, მოთქმას, იმ ხალხივით ერთი-ორჯერ შეიძლება სახეც კი ჩამომეხოკა და მახსენდებოდა ეს ანეკდოტი და უფრო მეტად მინდებოდა სხვა პლანეტაზე გადასახლება: აბა, როგორი საქმეა 26 საუკუნის კვლევის ისტორიის მქონე საკითხი კიდეც ამოწურო და სამყაროც გააკვირვო სიახლეებით. თავიდან ეგრე იყო, მერე მივეჩვიე, ახლა როცა მეკითხებიან როდის იცავო – მეცინება, ვეუბნები მალე, მალე, ძალიან მალე.

ხო, მართლა მალე ვიცავ, ყოველ შემთხვევაში, ეგრე მინდა. რატომ მინდა? ეს ისეთი მრავალწახნაგოვანი საკითხია, როგორი მრავალწახნაგოვანიცაა ჩემი ტანჯული პრომეთეს მითი. მაგრამ მაინც შევეცდები, აზრებს როგორღაც ერთი მდინარება მივცე და იმ ცნობიერების ნაკადებში არ ჩავიძირო:

ამბობენ, დისერტაციის დაცვის მეორე დღეს გაღვიძება ისეთი რამეა, აი, რამდენიღაც რამ რომაა ცხოვრებაში აუცილებლად რომ უნდა გამოსცადო, რა თქმა უნდა, თუ დოქტორანტი ხარ და მითუმეტეს, თუ მთელი 8 წლიანი ისტორია გაქვს თავისი აკადემიურაღებებით და დაბრუნებებით. ეგ მიზეზია მგონი, ყველაზე მეტად რომ მხიბლავს და მაინტერესებს – რა შეგრძნებაა, გაიღვიძო და გაიაზრო, რომ შენი ცხოვრებიდან საბოლოოდ წავიდა დიდი, მტანჯველი და ტკბილ-მწარე სიყვარული – დისერტაცია.

მეორე მიზეზი უფრო ამქვეყნიურია, მაგრამ ეგეც ჭორებსა და მითქმა-მოთქმაზე დაფუძნებული: ამბობენ, დოქტორის ხარისხი რომ გექნება, ახალგაზრდა პროფესორობას თუ ვეღარ მიუსწარი, ძველგაზრდა პროფესორობის შანსი მაინც იქნებაო. სიმართლე რომ ვთქვა, ძალიან მეეჭვება ეგ ამბავი, მაგრამ მაინც საინტერესო სტატუსია პროფესორობა – არა, მართალია, სულ რაღაც ერთ ასოშია განსხვავება „პრაფესორსა“ და „პროფესორს“ შორის, მაგრამ ზუსტად აი, ეგ ასოა, ამდენ მორჭმულ და დიდებულ ადამიანს ათასობით სამეცნიერო-კარიერულ-ვნებათაღელვურ საფიქრალს რომ აღუძრავს ხოლმე.

მესამე მიზეზი კი ერთობ დიალექტიკურია: აბა, რა შეძელი ძვირფასო დოქტორანტო? რით გააოცე სამეცნიერო საზოგადოება? რა მიზეზ-შედეგობრივი კავშირები აღმოაჩინე საკვლევ თემასა და სამყაროს უკუღმართობას შორის? – ეს ის კითხვებია, რომლებსაც დისერტაციის წერის დამთავრებისას აუცილებლად დავუსვამ საკუთარ თავს და თუ ისე მოხდა, რომ რამე პასუხი აღმომაჩნდა, ვიტყვი – ყოჩაღ, ყოჩაღ, ძვირფასო დოქტორანტო! მაგრამ ახლა რა იქნება? და ამ მეორე კითხვის პასუხს, ეჭვი მაქვს, რომ ვერასოდეს ვერ მივაგნებ.

ამას წინათ, ერთი სასაცილო ლექსი დავწერე. PHD ჰერმენევტიკა – ასე ჰქვია. ამ ლექსის შინაარსი ისეთია, ყველა დოქტორანტისთვის კარგად ნაცნობი რომ ეთქმის. ხოდა, სოციალურ ქსელშიც გავაზიარე. და იქ მოხდა სასწაული: ამ სასაცილო ლექსმა იარა, იარა სრულიად ქართველ დოქტორანტთა გულები შემოიარა და თან მოიყოლა უამრავი წერილი, რომლის ავტორებიც ცრემლმდინარი „ემოციებით“ მწერდნენ – რა გინდა, რას გვერჩოდი, კიდევ ერთხელ რად აგვიშალე დარდებიო და მაშინ მივხვდი, რომ დიახ, დიახ, ნამდვილად არის ასეთი ქვეყანა, მას დოქტორანტთა პოლიტეია ჰქვია, რომელშიც სხვადასხვა მეთოდითა და ძიებებით იწვართებიან, ევნებიან, იმარჯვებენ და ხანდახან მარცხდებიან ახალგაზრდა და ძველგაზრდა დოქტორანტები.

what-are-zombies

და ახლა მე მათ მინდა მივმართო:

ჩემო ძვირფასო დოქტორანტებო, ჩვენ ბევრნი ვართ, ჩვენი სახელი შეიძლება ლეგიონიც კი იყოს, და ნუ შეშინდებით! როგორც ჩემი განუყრელი ესქილე ამბობს, „პათემატა მათემატა“ და დიახ, დიახ, „ტანჯვა სწავლაა“ – ოღონდ ასეა ცხოვრებაში, ჩვენთან კი, ჩვენს სახელმწიფოში – „სწავლა ტანჯვაა“, მაგრამ ყველა სატანჯველს ხომ რაღაც დიდი ნაყოფი მოაქვს. და თქვენც იხილავთ ამ ნაყოფებს – დიპლომებს, მათზე სისხლით ნაწერი საიდუმლო სიტყვებით – „დოქტორის აკადემიური ხარისხი“ და თქვენც იხილავთ ამ წარწერებს, მაყვლოვანის თავზე თუ არა, ფარატინა ფურცლებზე ცეცხლად აბრიალებულ სტატუსს – „დოქტორი“. და თქვენც იტყვით, აღსრულებულ არს!

ჩემო ძვირფასო დოქტორანტებო, მერე რა, რომ შეიძლება ეს ცეცხლოვანი დიპლომები ვერასდროს ვერ გამოიყენოთ მიზნობრივად – როგორც უყვართ ხოლმე ჩვენთან თქმა, მაგრამ, ჩვენ მაინც ხომ ვიცით, რომ სულ არ არის ეს მთავარი, რადგან მთავარი გზაა, ის გზა, რომელიც ჩემმა ოდისევსმა გაიარა. და თქვენ, ჩემო დებო და ძმებო, როცა დიპლომებს დაიჭერთ ხელში, გთხოვთ, გამიხსენეთ და გაიხსენეთ ის დიდებული ბერძენი კაციც – რომელმაც თქვა, რომ მთავარი ის არ არის აღთქმულ ადგილზე დადგა ფეხი, მთავარი არის სვლა და ის, რასაც ითაკისაკენ მიმავალი გზად დააგროვებ.

ახლა კი დროა, დასკვნის სახით ითქვას შემდეგი:

  1. იყო დოქტორანტი – ნიშნავს ერთდროულად ებრძოდე მეცნიერების, ჟრიამულისა და საკუთარი თავის დემონებს.
  2. იყო დოქტორანტი ნიშნავს გაუძლო ახლობელთა, შორებელთა და საკუთარი თავის მიერ დასმულ მწარე კითხვას – როდემდე?
  3. იყო დოქტორანტი ნიშნავს ათასჯერ აღმოაჩინო სიახლე და აღმოჩენით გახარებულმა მერე შენი აღმოჩენა სხვა წიგნებში აღმოაჩინო და იფიქრო, რომ ყველაფერი უკვე ითქვა და იფიქრო, რომ ყველაზე უბედური ხარ, რადგან ახალს ვერაფერს ამბობ და უცებ აი, ამ სიმწარის ჟამს თავისთავად შემოგეთქვას რაღაც ახალი, იქნებ ძალიან არსებითიც, კაცმა არ იცის.
  4. იყო დოქტორანტი ნიშნავს ყოველ გარეთ გასვლაზე, გართობაზე სინდისის ქენჯნის შემზარავი გრძნობა თან გდევდეს და ვერასოდეს ვერ გაერთო და ვერასოდეს ვერ გახვიდე სრულყოფილად და იფიქრო, რომ წლები სრულიად უნაყოფოდ დაკარგე და ამ დროს, თავში დაგეძრას აზრი, რომელიც მერე ღამეებს გაგათენებინებს და ათობით ცარიელ ფურცელს აგავსებინებს და მიგახვედრებს, რომ არსებობს ბედნიერება სხვანაირად გართობებისაც.
  5. იყო დოქტორანტი ნიშნავს ვერასოდეს დასვა წერტილი და ბოლოს მაინც მოგიწიოს წერტილის დასმა. და რადგან მეც დოქტორანტი ვარ და რადგან მეც ჯერ ვერ დავსვი წერტილი და რადგან კიდევ ბევრი რამის თქმა შემიძლია, აქ ვსვამ დროებით წერტილს მათთვის, ვინაც იცის, რომ დასასრული შეიძლება ყველაფერს ჰქონდეს, მაგრამ ფიქრს არ აქვს დასასრული. ხოდა, დროებით.
Posted in ბერძნული დღიურები | Leave a comment

სამი ტე-ს მითი ათასი პორტიკუსის ქალაქში

Imageაი, ხომ ხდება ხოლმე, რომ როცა წვიმს გარეთ გასვლა არ გინდა, უფრო სწორად, როცა ისეთნაირად წვიმს, რომ ცხოვრება გეზარება, მაშინ ყველაფერი გეზარება – მათ შორის, გარეთ გასვლაც. ეს განსაკუთრებით ხშირად იქ ხდება, სადაც მე ვცხოვრობ.

თუმცა არის ერთი ადგილი დედამიწაზე, სადაც სულ წვიმს, შემოდგომიდან ზაფხულამდე – თითქმის განუწყვეტლივ, თან რაღაცნაირად წვიმს – არაეფექტურად, არარომანტიულად, უკომპლექსოდ, ამიტომაც ამ წვიმას ვერც კი ამჩნევ, ის კიარა წვიმაც ვერ გამჩნევს, ისე თავისთვის მოდის და სულ არ ადარდებს ის ამბავი, რომ მისი გამოჩენა არავის აშინებს, იმიტომ რომ ეს ათასი პორტიკუსის ქალაქია, სადაც კვირეების განმავლობაში გაბმული წვიმების მიუხედავად, ძალიანაც რომ მოინდომო, შეიძლება თმის ღერის დასველებაც კი ვერ შეძლო.

ბოლონიაში დღეს მთელი დღეა წვიმს. მე და მაკო კი მთელი დღეა დავდივართ – ბიბლიოთეკიდან მეორე ბიბლიოთეკაში, მეორე ბიბლიოთეკიდან მესამეში, იმ მესამედან სადგურში, სადგურიდან ბარში, ბარიდან პიაცა ვერდიზე და ა.შ. მაგრამ ვითომც არაფერი, წვიმის ნასახიც კი არ გვეტყობა.

ბოლონიაში უწყინარი წვიმები იცის, ათასი პორტიკუსის ქალაქს სხვაგვარად არც ეკადრება.

ეს ისე, შესავლად, უწყინარწვიმიან განწყობაზე დასაყენებლად, გაგრძელებად კი ერთი საიდუმლო რომ არ გავამხილო, არ იქნება მართებული ჩემი მხრიდან:

ორი დღის წინ, როცა გუილელმო მარკონის აეროპორტიდან (მერე რა რომ დღემდე არ ვიცი ვინ იყო ეს გუილელმო მარკონი), უზარმაზარი ჩანთით და უსახლკარო უცხოელის განწყობით უნივერსიტეტის მიმართულებით დავადექით გზას, მივხვდი, რომ ქართულ ენას და მგონი სხვა ენებსაც ერთი სიტყვა აკლია, სიტყვა, რომელიც ისეთ რამეს აღნიშნავს, რაც მშობლიურია, თუმცა შენს მშობლებთან საერთო არაფერი აქვს, მაგრამ იმავე განწყობას გამოხატავს რასაც სიტყვა მშობლიური. ბოლონია ეგეთი ქალაქია, არა უბრალოდ ახლობელი და უბრალოდ ჩემეული, არამედ მშობლიურად ახლობელი და მშობლიურად ჩემეული. რომელიმე ადგილთან დაკავშირებით ამის მიხვედრას ბევრი არაფერი სჭირდება – მხოლოდ და მხოლოდ გარკვეული ხნის მერე იმ ადგილას დაბრუნება. ხოდა, დაბრუნებული, როცა ვეღარ ხვდები როდის წახვედი ამ ადგილიდან, როცა 10 თვიანი განშორება ერთდღიან განშორებად გეჩვენება და გგონია, რომ სინამდვილეში არსადაც არ წასულხარ, მაშინ ხვდები რას ნიშნავს მშობლიურად ახლობელი ადგილი, რას ნიშნავს დაბრუნდე იქ, სადაც არ გაქვს სახლი, არ გყავს ნათესავები, მაგრამ თავს შინ გრძნობ და ვია პეტრონიზე მოხეტიალე თითოეული ადამიანს ნათესაურ-მეგობრულ-ახლობლური აღტაცებით შეჰყურებ.

უცხო ქალაქში ჩასვლისას წესით ხომ ცდილობ ამ ქალაქის ყველა ღირსშესანიშნაობის ნახვა მოასწრო, რაც შეიძლება მეტი ნახო, ფოტოები გადაიღო – სამახსოვროდ, ვინ იცის, იქნებ აქ არც აღარასდროს მოხვდე მეორედ. ჩვეულებრივი ამბავია, უცხო ქალაქებში ასე ვიქცევი ყოველთვის. ოღონდ უცხო ქალაქებში. ბოლონიაში – არა! შეიძლება ვიღაცას გაუკვირდეს თუ ვეტყვი, რომ ერთი წელი ვიცხოვრე იტალიის ერთ-ერთი საუკეთესო მუზეუმის გვერდით, აი, ზუსტად გვერდითა შესასვლელში ჩემი სახლი იყო, ბოლონიის პინაკოთეკას ვგულისხმობ თავისი რაფაელებით, ტიციანებით, ტინტორეტოებით და ა.შ., მაგრამ შიგნით კი არ შევსულვარ, არც აზინელის კოშკზე ავსულვარ (ვაღიარებ აქ ცრურწმენამაც ითამაშა დიიიდი როლი – აზინელის კოშკზე გამოცდებამდე ასულს გამოცდებში ჩაჭრას რომ გიქადის, იმ ცრურწმენამ), არც ბოლონიის საყოველთაოდ ცნობილ ოპერაში შევსულვარ (რომელიც წარმოდგენების დროს სიურეალიზმის საუკეთესო ნიმუშად შეიძლება გამოდგეს ერთმანეთს გვერდიგვერდ ,განსხვავებული მიზნებით შეკრებილი ელიტარული და ჰიპური საზოგადოების კონტრასტული ხედით) იმიტომ რომ აქ ისევ უნდა დავბრუნებულიყავი, აუცილებლად!

Image

ათსაუკუნოვანი უნივერსი-ტეტის კედლებში გატარებული ბოლონიური დღეები,  ათას-წლოვან პალაცოებში მოწყობილ ანდერგრაუნდ-ბარებში გათენე-ბული ღამეები, ერთი შეხედვით საეჭვო გამომეტყველების ტი-პების გარემოცვაში, პიაცებზე გამართული პოეზიისა თუ ცოცხალი მუსიკის საღამოები, ყოველდილით ველოსიპედზე ამხედრებული, შენთვის კერპადქცეული პროფესორის მეგობრული სალამი, მერე გამოცდების მოლოდინში ყოველივე ზემოთქმულის დავიწყება და მხოლოდღა ეკლესიის ზარის ხმით გამორკვეული დრო, ბოლოს კი – ნანერვიულებზე, პიაცა სანტო სტეფანოზე ყველა არსებულ და არარსებულ ენაზე დილამდე ატეხილი „კაკაფონია“ და კიდევ ათასი რამ, რისი გახსენება უბრალოდ გენანება, რადგან იცი, რომ ის უკვე წარსულია, ერთადერთ შეგრძნებას გიტოვებს ადამიანს – აქ, ამ ქალაქში გატარებული სტუდენტური ცხოვრება არ უნდა მთავრდებოდეს, უსამართლობაა ამ ყველაფრის წარსულისთვის მიბარება.

მაგრამ ესეც იმ უსამართლობათა რიგს განეკუთვნება, რომლის გამოსწორებაც ალბათ აღემატება ადამიანის ძალებს, ყველაფერი მთავრდებაო – ხომ ამბობენ. თუმცა კი მთლად ყველაფერი არამგონია მთავრდებოდეს, სხვანაირად შეუძლებელი იქნებოდა უსახლკარო უცხოელს უცხო ქალაქში ისე ეგრძნო თავი, როგორც საკუთარ სახლში, შეუძლებელი იქნებოდა პიაცა ვერდიზე დილით დატრიალებული კაპუჩინოიან-გაზაფხულისწვიმიან-წინაღამისშფოთიან სურნელს სახლში ყოფნისა და სიმშვიდის ისეთი შეგრძნება აღეძრა, ბავშვობიდან გამოყოლილ სურნელებს რომ ახლავთ ხოლმე.Image

კოშკები კი ბატონო, ტორტელინებისა და დიდმკერდიანი ქალებისა რა მოგახსენოთ, ამ მიმართულებით კვლევის წარმოებისთვის ნამდვილად არ შემიწუხებია თავი, მაგრამ სამი ტე კი დღემდე რჩება მითად, რომლის განმარტებაც ზუსტად იმდენნაირი შეიძლება იყოს, რამდენნაირი ადამიანიც მოადგება ბოლონიის „პორტებს“. ადამიანთა ნაკლებობას კი ეს ქალაქი ნამდვილად არ უჩივის, ისევე როგორც წვიმისას, რომელიც ახლაც ისე, თავისთვის, უკომპლექსოდ და უწყინარად ეფინება წმინდა პეტრონიუსის ქალაქის ხმაურიან ღამეს.

Save Draft

Posted in ბერძნული დღიურები | Leave a comment

კრიზისი ბერძნულად / Crisis in Greek Way / Κρίση αλά Ελληνικά

მოუსმინე

Posted in ბერძნული დღიურები | Leave a comment

მედეადან…

ძველი დრო, ათენი, მონასტირაკი, რომელიღაც კაფე

– ჩვენი ქალები სულელები არიან, ერთმანეთს იმაში ეჯიბრებიან ვინ უფრო მეტად შეილესავს სახეს სეფორაში 5 საათიან რიგში დგომის შედეგად ნაყიდი ძვირადღირებული ტონალური კრემებით, ვინ უფრო მაღალ ქუსლებზე შეხტება, ვინ დაასწრებს და პირველი გამოჩნდება პარასკევს საღამოს გამართულ წვეულებაზე მოდური ბრენდების კაბებით და ვინ ვის დაასწრებს რომელიმე იდიოტი ბერძენის შებმას.. არა, არც კაცები ვართ უკეთესები, მაგრამ მაგათ მაინც ვჯობივართ ასე მგონია.. ამიტომაც ბოლომდე მაინც ვერ ვამტყუნებ იმ კაცებს პლატონის ფილოსოფიას “ლაივში” რომ მისდევენ და ქალებზე მეტად მამრობითი სქესის წარმომადგენლები იზიდავთ…
– კარგი რა, ნიკო, შენ ფიქრობ ქართველი ქალები მართლა ბერძნებზე უკეთესები ვართ?
– ცხადია, ამას კამათიც არ სჭირდება!
– რასაც ახლა ამბობ, ეგ მე მაწყობს პრინციპში, მაგრამ მგონი მაინც აჭარბებ. აბა, ბერძენ კაცებზე რაღას იტყვი? ქართველ ქალებში დიდი გასავალი გაქვთ…
– ხოოო, ბერძენი კაცები ყველას ვჯობივართ და იმიტომ, – ამბობს კმაყოფილებით აღსავსე ნიკო და მეტი დამაჯერებლობისთვის კიდევ ერთ ჭიქა ლიმონიან არაყს უკვეთავს, – აი, შეხედე იმ ბიჭებს, როგორ ეხვევიან ერთმანეთს და ძმობას ეფიცებიან, ხვალ შეიძლება ერთმანეთი ვეღარც კი იცნონ, მაგრამ დღეს ხომ ძმები არიან! ასეთი რამე სადმე გინახავს?
– როგორ არ მინახავს, ქართველებს მაგით გაგვაკვირვებ? – იწყინა ნიკოს თანამოსაუბრემ, რომელიც რამდენიმე დღის წინ იმ იდეით შეპყრობილი ეწვია საბერძნეთს, რომ მთლად ოლიმპიელ ღმერთებს თუ არა, ცოცხალ ჰომეროსებს, პლატონებსა და არისტოტელეებს შეხვდებოდა და ახლა იმის გარკვევას ცდილობდა მის წინ მჯდომი ფრანგული ენის ბერძენი მასწავლებელი ნიკოსი რომელს უფრო ჰგავდა – პლატონს, არისტოტელესა თუ ჰომეროსს… – შენ გეტყობა ქართულ ნადიმზე არასოდეს მოხვედრილხარ, აი იქ ნახავ მეგობრობის გამოვლინების ყოველგვარ ხერხს ქართველ მამაკაცთა შორის – ყანწების სმით დაწყებული, კოცნა-პროშნით დამთავრებული…
– არა, არა, მართალი ხარ. ისე ძალიან კი ვგავართ ხომ ერთმანეთს?! თითქოს სულ ერთმანეთს მიველტვით, ნეტავ საიდან იწყება ეს ყველაფერი?..
– მედეადან, ნიკო, მედეადან!

Posted in ბერძნული დღიურები | Leave a comment

სიყვარული starbucks-ში

მე ჩემს საუნივერსიტეტო ნაშრომს ვწერ. შემოდის ჩემი ნაცნობი ბერძენი ბაბუ, 86 წლის, უსაყვარლესი, რომელიც სტარბაქსის ყოველდღიური სტუმარია და ჩემი შოკოლადებით მომმარაგებელი. ბაბუს ყურთ არ ესმის, ამიტომ მასთან საუბარს აზრი არ აქვს, მხოლოდ უნდა უსმინო. ბაბუ ძალიან ხმამაღლა ლაპარაკობს, რის გამოც, შემოდგამს თუ არა ფეხს სტარბაქსში, უკვე ყველამ იცის, რომ ბაბუ მოვიდა. სტარბაქსი ის ადგილია, სადაც ბაბუ გაზეთების კითხვითა და კაპუჩინოს სმით იქცევს ხოლმე თავს, დროდადრო გვერდით მსხდომებს ესაუბრება და თავის ამბებს იხსენებს. წინა მაგიდასთან ერთი ბებო ზის, რომელიც აქამდეც არაერთგზის შემიმჩნევია სტარბაქსში. როგორც წესი, ზის და კითხულობს ხოლმე. სიმპათიური ბებოა, ყოველთვის ლამაზი შარფი ამშვენებს. როგორც კი შემოსასვლელიდან ბაბუს ხმა მოისმა, ბებოს სახე უცნაურად გაუნათდა და რაღაც გაუგებარ ენაზე რაღაც გაუგებარი თქვა. გამიკვირდა. ბებოს, როგორც ჩანს, სიარული უჭირს, იქნება ასე 77-78 წლისა. სანამ ბაბუ შემოვიდოდეს, ბებო უცნაურად სწორდება სკამზე და მექმნება შთაბეჭდილება, რომ იპრანჭებასავით. ბაბუ შემოდის, ბებოს კიდევ უფრო მეტად უნათდება სახე, ახლა უფრო ხმამაღლა იწყებს რაღაც უცნაურ ენაზე საუბარს და პირდაპირ ბაბუს მიმართავს. ბაბუს არაფერი ესმის, იმიტომ რომ ყურთ აკლია. ბაბუ ჯდება, ჩვეულებისამებრ იწყებს გაზეთის კითხვას და მაძლევს შოკოლადს, თან მოაყოლებს, თუ შეჭამ, არ ვიცი, შეიძლება კიდევ ერთი აღმომაჩნდეს შენთვისო. მე მეცინება. ბებო აღფრთოვანებული თვალებით შემოგვყურებს გვერდითა მაგიდიდან, ბოლოს გული აღარ უძლებს, მოდის ბაბუსთან,  ჯერ მხარზე უსვამს ხელს და საოცრად თბილი ხმით რაღაცას ესაუბრება თავის ენაზე, ბაბუ გაოცებული შეჰყურებს, ბებო ახლა თავზე ეფერება და მონოლოგს აგრძელებს.

 მე და ჩემი „თანამაგიდელი“ სიცილით ვიხრჩობით, ცოტაც და გული წამივა. ბაბუს არაფერი ესმის, რას ამბობს ბებო (ჩვენც არ გვესმის), მაგრამ ზრდილობის გულისთვის პასუხობს დროდადრო „ნე“-ს („დიახ“). ბებომ გული იჯერა და თავის ადგილს დაუბრუნდა. არ ვიცი რაზე შეთანხმდნენ, მაგრამ ჩემი თანამაგიდელი ბაბუს ჩუმად ეუბნება: «σε θέλει» (უნდიხარ). ბაბუ მხრებს იჩეჩავს და ამბობს, რომ ლამის 180 წლისაა და აღარაფერში გამოსადეგი. ბებო ისევ გვერდით მაგიდასთან ზის, ისევ რაღაცეებს ესაუბრება თავის ენაზე ბაბუს და აღფრთოვანებული სახით შესცქერის, ბაბუ ისევ დარცხვენილი ზის და გაზეთს ჩაჰკირკიტებს. მე ისევ მეცინება და ბებოს პრანჭიაობის შემხედვარე კიდევ ერთხელ ვრწმუნდები, რომ ქალისთვის ასაკი არ არსებობს. კაცებისა კი რა მოგახსენოთ 🙂

Posted in ბერძნული დღიურები | Leave a comment

აქა ამბავი დიდ სპორტში ლამის გადანაცვლებისა

არ ვიცი, რატომ ხდება ასე, მაგრამ ერთი რამ უნდა ვაღიარო: ჩემი მოგზაურობა მართლაც მოულოდნელობებითაა სავსე, ყოველი ფეხის ნაბიჯზე რაღაც უცნაურობას ვაწყდები  და სადაცაა ჯადოების არსებობას დავიჯერებ.

ყველაფრის წერას ცხადია, ვერ ვახერხებ, საწერ-საკითხავი აქ სხვა მიმართულებით უფრო მეტი უნდა მქონდეს წესით, მაგრამ იმდენი რამ მოხდა ამ ცხრა დღეში, რომ მგონი ერთ დისერტაციას ეს ამბები ეყოფა.

მოკლედ, ახლა ჩემს ერთ საინტერესო თავგადასავალს მოგიყვებით და იმედია, ჩემგან განსხვავებით, თქვენ ამ ამბავზე იხალისებთ.

ათენში ჩასულმა, დიდის ამბით გადავწყვიტე ჯანსაღი ცხოვრების წესის მიმდევარი გავმხდარიყავი და რა თქმა უნდა, პირველ რიგში ე.წ. “გიმნასტირიოს”, ანუ ჩვენებურად სავარჯიშო დარბაზის ძებნა დავიწყე. ბევრი ძებნის შემდეგ, სუპერმარკეტში მიმავალი სრულიად შემთხვევით წავაწყდი ჯადოსნურ წარწერას, რომელიც გამვლელებს ამცნობდა, რომ აქ მდებარეობს “გიმნასტირიო”. წარმოიდგინეთ ჩემი სიხარული, როცა თითქმის კარის მეზობლად აღმოვაჩინე ის, რასაც რამდენიმე დღე დაუღალავად ვეძებდი და ჯერ ვერ მეპოვნა.

სასწრაფოდ შევიმოსე სათანადო სამოსით და ტრენაჟორებისკენ გავსწიე. დარბაზი მართლაც მშვენიერი აღმოჩნდა, კედლები სავსე იყო სხვადასხვა ჯილდოებით, სიგელებით, მედლებით და დაკუნთული ახალგაზრდა მამაკაცის გამოსახულებებით.  მივხვდი, რომ საქმე პროფესიონალ ტანმოვარჯიშეებთან მქონდა და უფრო მეტი სიხარული ვიგრძენი, როცა დარბაზის მენეჯერმა ქალბატონმა საკმაოდ ხელმისაწვდომ ფასად ერთთვიანი სავარჯიშო პროგრამა შემომთავაზა. თან ისიც დასძინა, რომ მისი შვილი და რძალი ტრენერობას გამიწევდნენ და ვარჯიშის დაწყების დროც დამითქვა. ბედნიერებისგან ფრენა-ფრენით გავვარდი სახლში და დავიწყე ცქმუტვა, რამაც 3 საათს გასტანა, სანამ დათქმული დრო დადგებოდა და მე ისევ “გიმნასტირიოს” მივადგებოდი.

მივედი. დამხვდა ახალგაზრდა ქალბატონი (მივხვდი რომ ეს რძალი იყო), რომელმაც ერთი ამათვალიერ-ჩამათვალიერა და მითხრა, რომ ამ ტანსაცმლით ვარჯიშის უფლებას ვერ მომცემდა, მაინცდამაინც სპორტული შარვალი და ე.წ. ბოტასი უნდა მცმოდა (ბუნდოვანების თავიდან ასაცილებლად დავსძენ, რომ არც კაბა მემოსა, არც ქვედაბოლო ან რაიმე მსგავსი, ჩვეულებრივი შარვალი და “ბატინკი” მეცვა). ჩემი ჩაცმულობა გამოუცდელობას დავაბრალე და მყისვე ახლომდებარე სპორტულ მაღაზიაში გავქანდი სპორტული ტანსაცმლის საყიდლად. ბედი არ გინდა? ეს ბერძნები ხომ მეტად უცნაური ხალხია, 3 საათის შემდეგ არცერთი მაღაზია ღია არ არის კვირის დღეებში, ხოდა სხვა რა დამრჩენოდა, ღია რაც დამხვდა იქ შევედი – თავაზიანი ჩინელების მაღაზიაში. ამ ჩინელებს ხომ ვერსად აცდები რა…

ჩინურ სამოსში გამოწყობილი კვლავ “გიმნასტირიოს” მივადექი. ახლა ქმარი დამხვდა. რაღაცნაირად მეცნო. მერე ვარჯიშის დროს მივხვდი, რომ ფოტოებზე ასახული დაკუნთული ტანმოვარჯიშე ახალგაზრდა სწორედ ეს კაცი იყო. ტანმოვარჯიშემ რამდენიმე შეკითხვა დამისვა, რაც ძირითადად ჩემს სპორტულ წარსულს ეხებოდა, რაზედაც ცხადია ბევრი ვერაფერი ვუპასუხე და ბოლოს მკითხა – რომელ პროგრამას გაივლიო. შემოთავაზებული პროგრამებიდან ავირჩიე ჩვეულებრივი პროგრამა (რაღატომრაც ვიფიქრე, რომ მსუბუქ პროგრამას ისევ ჩვეულებრივი სჯობდა, ალბათ უფრო ეფექტური იქნებოდა. თუმცა რომ გეკითხათ რა იგულისხმება ჩვეულებრივ პროგრამაში, ვერაფერს გიპასუხებდით, რადგანაც ეს კითხვა არც მე დამისვამს ჩემი ტანმოვარჯიშე ტრენერისათვის).

დავიწყეთ:

ბილიკზე 20 წუთი სირბილი, რასაც რაოდენ გასაოცარიც არ უნდა იყოს ჩემი მხრიდან დიდი ძალისხმევა არ დასჭირვებია. ბილიკი მოდიოდა და მეც საპირისპირო მხარეს მივდიოდი. ცოტათი შევშინდი, როცა ტრენერმა სიჩქარეს უმატა, მაგრამ ესეც დავძლიე ისე, რომ რაიმე მარცხი არ მომსვლია. ბილიკის შემდეგ გადავინაცვლეთ მთავარზე – კუნთების სავარჯიშო მანქანებზე. არ ვიცი, როგორ უნდა გადმოვცე ჩემი მდგომარეობა, როცა უბედური სახით ვეზიდებოდი ე.წ. შტანგებს. ის ჩემი შეჩვენებული ტრენერი კი უფრო და უფრო მეტ სიმძიმეს აძლევდა. ბევრი რომ არ ვილაპარაკო, “გიმნასტირიოდან”გამოსულს კუნთებმა ისეთი აჯანყება მომიწყვეს, რომ ვიფიქრე სადაცაა ნაწილებად დავიშლები-თქო. ასე გაგრძელდა 4 დღის განმავლობაში. მე მივდიოდი, ჩემი ტრენერი კი გულდასმით მავარჯიშებდა და უმატებდა და უმატებდა ასაწევ-დასაწევ სიმძიმეებს. უბედურება ისაა, რომ შეკითხვას ვერ ვუსვამდი, ერთხელ ვცადე მეკითხა რა საჭირო იყო ეს შტანგა-მანგები, მაგრამ ისე მკაცრად მიპასუხა “ეტსი პრეპი”-ო (ასეა საჭიროო), რომ იქვე გავკმინდე ხმა და კრინტიც აღარ დამიძრავს მას მერე. ჩემი ყოველი ვარჯიშის დასრულება და კუნთების ამბოხის დაწყება ერთი იყო, დაშლილი მივდიოდი სახლში და ამ ამბავმა 4 დღეს ისე გასტანა, ვერც ვერავის ვეუბნებოდი, მეგონა ეს ჩემი გაუვარჯიშებელი სხეულის ბრალი იყო. თანაც მესამე დღეს უკვე ძალ-ღონის მოზღვავება ვიგრძენი და ძალიან შევწუხდი, როცა ამის შედეგი ჩემს მკლავებზე საკუთარი თვალით ვიხილე. ესღა მაკლდა 😦

აი, დღეს კი აეხადა ფარდა საიდუმლოებას: ჩემმა ტანმოვარჯიშე ტრენერმა რატომ გადაწყვიტა ჩემგან ტანმოვარჯიშე გამოეძერწა, მე არ ვიცი, ალბათ ვერც ვერასოდეს მივხვდები, მით უფრო ვერ ვკითხავ, თქვენ არ იცით როგორი მკაცრი ტრენერი მყავს 🙂 ფაქტი ერთია, დღეს ვისარგებლე რა მისი არყოფნით, სასწრაფოდ ჩავიჭყიტე იმ ჟურნალში, რომელშიც პროგრამების თანმიმდევრობა ეწერა და რომლითაც ჩემი ტრენერი სარგებლობდა. თვალებს არ დავუჯერე, როცა ჩემი პროგრამის შემამკობელ ფოტოებზე დაკუნთული ქალები დავინახე, თვალებს არ დავუჯერე… გამოდის, რომ მთელი 4 დღე  მეც იმ პროგრამით მავარჯიშებდა ის შეჩვენებული კაცი, რომლითაც ფოტოებიდან მომზირალი მუსკულებიანი ქალბატონები ვარჯიშობენ.  ეს ჟურნალი რომ არ მენახა, აბა, ერთი წუთით წარმოიდგინეთ ჩემი მდგომარეობა ერთი თვის მერე… ნამდვილი კოშმარია.

მადლობა ღმერთს და იმ სატელეფონო ზარს, ტრენერი რომ 5 წუთით თავის საქმეს მოსწყვიტა, თორემ იხილავდით 2-3 თვეში რომელიმე სატელევიზიო შოუში დაკუნთულ თათიას.

არა, მაინც რატომ გადაწყვიტა იმ კაცმა ჩემი ტანმოვარჯიშედ ქცევა? – საოცარი ამბავია ღმერთმანი.

Posted in ბერძნული დღიურები | Leave a comment